Categorie:

Volle granen en rijst

Soorten

Er zijn ontzettend veel soorten granen en rijst. Hier volgt een overzicht van de bekendste en meest gebruikte soorten met daarbij hun belangrijkste eigenschappen.

Tarwe
  • Het meest bekende en meest verbouwde graan ter wereld en de belangrijkste voedselbron voor mensen. Wereldwijd wordt er 700 miljoen ton tarwe verbouwd, waarvan het overgrote deel aan dieren in de veeteelt wordt gevoerd.
    Tarwe bevat een hoog gehalte gluten, de elastische stof die dit graansoort het meest geschikt maakt om brood van te maken.
    De volle tarwekorrel bevat in tegenstelling tot de bewerkte variant een zemel en een kiem. De zemel is het vliesje dat om de korrel zit en bevat vezels, eiwitten en mineralen zoals ijzer. De kiem is rijk aan vitaminen (B & E) en enzymen. Hartstikke zonde om de tarwekorrel hiervan te ontdoen dus. Vezels zorgen voor een betere darmconditie en een sneller verzadigd gevoel.
  • Seizoen Lente
  • Klimaat Tarwe komt oorspronkelijk uit het gematigde klimaat van West-Azië, Midden-Oosten en Europa. Het is hierdoor prima geschikt voor ons Nederlanders om te eten.
Spelt
  • Spelt is eigenlijk de voorloper van tarwe, maar omdat het landbouwtechnisch gezien minder opleverde, heeft de tarwe het als het ware ‘gewonnen’ van de spelt. Spelt is echter wel gezonder. De goede stofjes die bij tarwe in de zemel en de kiem zitten, en meestal door bewerking verloren gaan, zitten bij spelt juist in de korrel zelf. Daarnaast wordt het meestal biologisch verbouwd (speltplanten verdragen geen kunsmest) en doordat het nog een vrij puur graansoort is, zijn de gluten die ook spelt bezit beter te verdragen voor mensen die daar gevoelig voor zijn. Als je op spelt over wilt gaan kun je het beste volle speltkorrels gebruiken of speltbrood van biologische kwaliteit kiezen. Doordat spelt zo populair is, is het tevens een marketingtruc geworden om de naam spelt te voeren terwijl het misschien gewoon gemengd is met tarwebloem. Let hier dus voor op en check altijd het etiketje!
  • Seizoen Lente
  • Klimaat Spelt komt oorspronkelijk uit het Midden-Oosten en is via de Balkan-staten naar Europa overgewaaid.
Haver
  • .
  • Seizoen Lente
  • Klimaat Haver komt oorspronkelijk uit het gematigde klimaat van West-Azië en Europa. Het is hierdoor prima geschikt voor ons Nederlanders om te eten.
Gerst
  • .
  • Seizoen Lente
  • Klimaat Gerst komt oorspronkelijk uit Europa. Het is een oer-oud graan dat weinig gluten bevat.
Rogge
  • .
  • Seizoen Lente
  • Klimaat Rogge komt oorspronkelijk uit
Gierst
  • .
  • Seizoen Zomer, na-zomer
  • Klimaat Gierst komt oorspronkelijk uit
Maïs
  • Een van de andere meest bekende en meest verbouwde granen ter wereld naast tarwe is maïs.
  • Seizoen Zomer
  • Klimaat Maïs komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika.
Boekweit
  • .
  • Seizoen Winter
  • Klimaat Boekweit komt oorspronkelijk uit Noord-Europese gebieden
Amarant
  • .
  • Seizoen Lente
  • Klimaat Amarant komt oorspronkelijk uit .
Quinoa
  • .
  • Seizoen Lente
  • Klimaat Quinoa komt oorspronkelijk uit Peru.
Rijst
  • .
  • Seizoen Na-zomer, herfst
  • Klimaat Rijst komt oorspronkelijk uit Azië.

Voedingswaarde volle granen en rijst

Volle granen en rijst zijn rijk aan plantaardige eiwitten. Vooral voor vegetariërs en veganisten is het dus goed om dit dagelijks in je voedingspatroon op te nemen, omdat zij hun eiwitten niet uit dierlijke producten halen. Plantaardige eiwitbronnen zijn zelfs te verkiezen boven dierlijke bronnen voor het verkrijgen van eiwitten. In vlees is de concentratie eiwitten weliswaar hoger dan in plantaardige eiwitbronnen, maar het afbreken van dierlijke eiwitten is zwaarder voor je lichaam. Je organen worden dus extra belast. Dit komt vooral door het ontbreken van vezels in vlees. In plantaardig voedsel zijn deze vezels wél volop aanwezig. Vezels helpen o.a. bij de afbraak van eiwitten tot aminozuren, waar we uiteindelijk bij willen komen. Uit aminozuren bouwt ons lichaam zijn eigen eiwitten weer op. Deze zorgen met name voor celopbouw en -vernieuwing en onderhoud van weefsel.

Wassen en weken

Gedroogde granen en rijst moeten altijd eerst goed gewassen worden. Spoel ze hiervoor enkele keren goed om met lauwwarm water.
Als je de harde granen eerst een nachtje (of in ieder geval enkele uren) laat weken in een kom water, kunnen ze beter verteerd worden door je lichaam, en zijn ze gemakkelijker en sneller te koken.

Fytinezuur

Basis bereidingen

Er zijn meerdere bereidingen mogelijk, maar de meest bekende en meest gebruikte is het koken in een pan met water. Het is aan te raden om dit onder druk te doen met een zware deksel die de pan goed afsluit, of met een snelkookpan. Deze kookstijl zorgt voor optimaal behoud van voedingsstoffen en bespaart ook nog eens tijd en energie doordat de kooktijd iets verkort kan worden.

Toepassingen

Je kunt granen en rijst op vele manieren klaarmaken. Zo kun je ze los als bijgerecht serveren eventueel met een lekkere saus of dressing, maar ze kunnen ook meegekookt worden met bonen en peulvruchten of gemixt met andere graansoorten. Soepen met granen of graanproducten bonen zijn ook een goede optie. Het maakt de soep vol en romig zodat je deze als een maaltijdsoep kunt eten.


Bekijk hieronder alle recepten met volle granen en rijst: